Zbycie nieruchomości obciążonej hipoteką a skarga pauliańska

W orzecznictwie niekiedy przyjmowano, iż mam do czynienia z brakiem przesłanki pokrzywdzenia wierzyciela w postępowaniach w oparciu o art. 527 k.c. i następne, gdy nieruchomość będąca przedmiotem skargi pauliańskiej obciążona jest sumą hipotek przewyższającą wartość samej nieruchomości, a zatem egzekucja prowadzona z takiej nieruchomości nie przyniosłaby zaspokojenia wierzyciela.

Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów, w dniu 19 marca 2025 r. podjął uchwałę, zgodnie z którą:

1. Jeżeli dłużnik wyzbył się nieruchomości obciążonej hipoteką, pokrzywdzenie wierzycieli zachodzi, gdy czynność ta doprowadziła do powstania lub do zwiększenia nadwyżki pasywów nad aktywami dłużnika. Oceniając zasadność skargi pauliańskiej, sąd nie bada możliwości zaspokojenia się wierzyciela ze zbywanej nieruchomości (art. 527 § 2 k.c.).

2. Ocena, czy czynność doprowadziła do pokrzywdzenia wierzycieli, jest dokonywana na chwilę zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.).

Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 19 marca 2025 roku  stanowi istotne rozstrzygnięcie w zakresie ochrony wierzycieli. Potwierdza, że dłużnicy nie mogą unikać odpowiedzialności poprzez zbywanie majątku, nawet jeśli jest on obciążony hipoteką.